Orzekanie zakazu prowadzenia pojazdów icon

Orzekanie zakazu prowadzenia pojazdów




Pobierz 52,33 Kb.
NazwaOrzekanie zakazu prowadzenia pojazdów
Data konwersji07.12.2012
Rozmiar52,33 Kb.
TypDokumentacja

Orzekanie zakazu prowadzenia pojazdów...

Tomasz Razowski

Orzekanie zakazu prowadzenia pojazdów w wyroku łącznym

Wykładnia językowa przepisu art. 42 § 1 k.k. i przepisu art. 42 § 2 k.k. nie pozostawia wątpliwości odnośnie tego, że sąd stosujący w wypadkach tam określonych, przewidziany w art. 39 pkt 3 k.k. środek karny w postaci zakazu prowadzenia pojazdów, władny jest wskazać ich rodzaj1. Choć w wypadku jednoczesnego sądzenia, stanowiącego następstwo realnego zbiegu przestępstw, z zasady niełatwo wyobrazić sobie sytuację odmiennego określenia tych rodzajów w relacji do wskazanego środka karnego orzekanego w związku z popełnieniem poszczególnych, podlegających osądzeniu przestępstw, to nic nie stoi na przeszkodzie, aby sytuacja tego rodzaju zaistniała w razie wydawania wyroku łącznego. Przecież rozpiętość czasowa dzieląca brane pod rozwagę w zakresie wydawania wskazanego rodzaju wyroku orzeczenia skazujące i mogąca z nich wynikać odmienność okoliczności in concreto, warunkujących sięgnięcie po określoną postać zakazu prowadzenia pojazdów, powodować może dylemat co do tego, czy w wypadku, gdy spełnione są materialnoprawne przesłanki orzeczenia kary łącznej (art. 85 k.k.), a zatem i połączenia środków karnych, które łączeniu owemu podlegają (art. 90 § 2 k.k.), połączenie to może być dokonane przy braku tożsamości rodzaju pojazdów objętych tymi zakazami albo przy różnym zakresie przedmiotowym zakazów dotyczących tego samego rodzaju pojazdów. Wbrew pozorom problem ten nie jest wcale z normatywnego punktu widzenia tak błahy, jak mogłoby się wydawać bez jego pogłębionej analizy. W piśmiennictwie natomiast z zasady traktuje się go jako oczywistość, przyjmując bez bliższego uzasadnienia, iż w zarysowanym wypadku do połączenia dojść nie może2. Poza tym zarysowane zagadnienie cechuje ważki aspekt kryminalnopolityczny. Otóż bowiem J. Szumski, odwołując się do badań przeprowadzonych w Wielkiej Brytanii przez T. C. Willeta3, już w 1990 r. wskazywał, iż im krótszy jest okres zakazu określonego w art. 39 pkt 3 k.k., tym rzadziej jest on naruszany4. Sprawcy bowiem przestępstw, za popełnienie których orzekano ten środek karny, wychodzili z założenia, iż jeżeli okres, na który go zastosowano był znaczny, jego nieprzestrzeganie mogło co najwyżej spowodować jego wydłużenie ponad ten czas, który i tak zdawał się być dla nich „wiecznością”. Innymi słowy prezentowali oni postawę osób nie mających niczego do stracenia5. W takim kontekście oczywiste jest natomiast, iż brak możliwości połączenia w wyroku łącznym odmiennych co do rodzaju lub zakresu środków karnych z art. 39 pkt 3 k.k. zarysowany, negatywny czynnik kryminalnopolityczny jedynie by pogłębiał. W ten sposób zresztą z całą mocą aktualizuje się odwieczny dylemat, jak dokonać wypełnienia treści kary (środka karnego) takim stopniem ujemnej reakcji, żeby uczynić zadość i temu, co powszechnie uważane jest za mala in se – a więc ochronie podstawowego dobra człowieka, i temu, co określa się jako mala prohibita – a więc znalezieniu oparcia w odczuciu przeważającej części społeczeństwa dającego zgodę na funkcjonowanie ustanowionego w legalny sposób porządku prawnego6. Stąd tym bardziej kuszące staje się dokonanie analizy przedstawionego zagadnienia na jej tle normatywnym. W tym natomiast kontekście zawarte w przepisie art. 90 § 2 k.k. odesłanie do odpowiedniego stosowania przy łączeniu m.in. „zakazów tego samego rodzaju” przepisów o karze łącznej wymaga pierwotnie dokonania kilku uwag na tle tego ostatniego rodzaju kary. Skoro bowiem w myśl powołanego przepisu art. 90 § 2 k.k. przepisy o karze łącznej znajdują odpowiednie zastosowanie w wypadku orzeczenia za zbiegające się przestępstwa m.in. zakazów tego samego rodzaju, uwagi te będą jak najbardziej aktualne na analizowanej płaszczyźnie.

Kara łączna, z uwagi na swój prawnomaterialny charakter7, nie jest mechanicznym zlepkiem kar jednostkowych, lecz stanowi ich przekształcenie w jednolitą całość8, nie powodując zarazem ich unicestwienia9. To dlatego właśnie, wydając wyrok łączny, sąd, nie mając w odróżnieniu od sytuacji jednoczesnego sądzenia pełnego oglądu okoliczności in concreto determinujących wymiar kary, winien zawsze przeprowadzić dowód z aktualnej opinii o skazanym10, by choć niektóre z okoliczności tych ustalić. Dokonując pod tym samym oglądem analizy akt spraw, w który zapadły prawomocne orzeczenia skazujące wobec określonego skazanego, wydający wyrok łączny sąd winien ustalić, jak długotrwałe powinno być wyeliminowanie tej osoby z ruchu jako prowadzącej określoną kategorię pojazdów i czy stworzone przez nią niebezpieczeństwo prawidłowego funkcjonowania tego ruchu uzasadnia poszerzenie, czy też zawężenie zakresu przedmiotowego takiego, orzekanego w ramach wyroku łącznego, zakazu. Nie można w tym kontekście nie dostrzec, że wykładnia celowościowa przepisów art. 42 § 2, 3 i 4 k.k., jak również porównanie zdekodowanych w nich norm z normą wysłowioną w przepisie art. 42 § 1 k.k., gdzie mowa jest o wyposażeniu sądu w uprawnienie do orzekania zakazu prowadzenia pojazdów określonego rodzaju, pozwala uznać, że wynikający z pierwotnie powołanych przepisów prawnych zakaz obejmować może kilka rodzajów pojazdów mechanicznych11. W zarysowanym kontekście łatwo byłoby uzasadnić tezę, że możliwość łączenia zakazów prowadzenia nawet różnego rodzaju pojazdów ma swe uzasadnienie kryminalnopolityczne, pozwalając tak określić wymiar łącznego środka karnego tego rodzaju, aby jak najpełniej odpowiadał on dyrektywom wymiar ten kształtującym i pozwalał uwzględnić wszystkie te okoliczności, które dla tego wymiaru są relewantne, a powstały po wydaniu poszczególnych orzeczeń12. Mogłoby to prowadzić również do stworzenia korzystnej sytuacji dla skazanego w wypadku, gdyby którykolwiek z tych środków został już w całości lub w części wykonany, zaś ferujący wyrok łączny sąd połączyłby je, nie stosując zasady kumulacji. Aby jednak tak się stało, należy odpowiedzieć na pytanie, czy sytuacja taka jest możliwa z czysto normatywnego punktu widzenia.

Punktem wyjścia dla dalszych rozważań jest interpretacja przepisu art. 90 § 2 k.k. Na pierwszy rzut oka zdaje się on nie budzić wątpliwości, stwarzając tym samym stan izomorfii. Tymczasem jego dokładniejszy ogląd wątpliwości te generuje. Otóż bowiem stanowi on, że połączeniu podlegają m.in. zakazy tego samego rodzaju. Pierwotnie wydaje się, iż sformułowanie to nie stwarza jakichkolwiek trudności interpretacyjnych. Skoro bowiem art. 39 k.k. enumeratywnie wymienia środki karne w ścisłym tego słowa znaczeniu13, odróżniając od siebie zakaz prowadzenia pojazdów od pozostałych zakazów, tj. zakazu zajmowania określonego stanowiska, zakazu wykonywania określonego zawodu i zakazu prowadzenia określonej działalności gospodarczej, mogłoby się wydawać, że in genere pojęcie zakazów tego samego rodzaju obejmuje zakaz prowadzenia pojazdów w każdej swej postaci. Tymczasem takie podejście do zarysowanej kwestii stanowiłoby niewątpliwe uproszczenie. Nie brałoby ono bowiem pod rozwagę tego, że już pod rządami k.k. z 1969 r. dosyć wyraźnie odróżniano pojęcie kar (wtedy zasadniczych i dodatkowych) tego samego rodzaju przy jednoczesnym orzekaniu i przy orzekaniu w ramach wyroku łącznego14. Zresztą pogląd taki afirmowany jest w judykaturze SN do dzisiaj15. Dlatego rozważyć wypada, jak zarysowane pojęcie rozumieć na płaszczyźnie wydania wyroku łącznego i czy rzeczywiście zachodzi jakakolwiek dystynkcja w jego pojmowaniu w zależności od jednoczesności sądzenia lub jej braku.

Jak podkreślono powyżej, kara łączna ma materialnoprawny charakter. W prostej linii prowadzi to do konieczności zaakcentowania dwóch okoliczności: po pierwsze, że niezależnie od formy jej orzekania (jednoczesne sądzenie – wyrok łączny) zachodzi zbieżność materialnoprawnych warunków jej orzeczenia16, po drugie, co z pierwszego wynika, że wyrok łączny jest tylko procesową formą orzeczenia kary łącznej17. Oznacza to z kolei, że niezależnie od tego, czy sprawca sądzony jest jednocześnie, czy też wydawany jest wobec niego wyroku łączny, okoliczności determinujące wydanie kary łącznej są dokładnie takie same. Brak bowiem podstaw do różnicowania sytuacji sprawcy w zależności od sposobu sądzenia. Jedynym wyjątkiem jest tu sytuacja z art. 91 § 3 k.k., która jednak dla przeprowadzonych do tej pory rozważań jest obojętna. Z punktu widzenia zatem wykładni językowej przepisu art. 90 § 2 k.k. nie ma podstaw do uznania, że pojęcie zakazów tego samego rodzaju przyjmuje odmienną postać w postępowaniu rozpoznawczym i w postępowaniu w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Ten sam sposób interpretacji przepisu art. 39 pkt 3 k.k. nie pozwala uznać, iż zakres przedmiotowy zakazu prowadzenia pojazdów generuje odmienności rodzajową tego środka karnego. Wypada się zatem zastanowić, czy wykładnia językowa daje w nakreślonej sytuacji zadowalające efekty uzasadniające poprzestanie na jej wynikach. Wydaje się, że nie. Należy mieć bowiem na uwadze zagadnienie, jak połączyć odmienne w aspekcie przedmiotowym lub tylko zakresowym zakazy prowadzenia pojazdów. W tym wypadku jawią się trzy rozwiązania. Po pierwsze, orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów różnego rodzaju, w zależności od tego, jakie rodzaje pojazdów obejmowały zakazy jednostkowe (czyli np. orzeczenia zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym i wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu wodnym). Po drugie, uznanie, że szerszy zakresowo zakaz w swoisty sposób pochłaniać będzie zakaz zakresowo węższy (czyli w wypadku łączenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych np. kategorii B i zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych jako łączny orzec ten drugi zakaz). Po trzecie wreszcie, uznanie, że z punktu widzenia sytuacji procesowej skazanego najkorzystniejsze będzie orzeczenie łącznego zakazu prowadzenia pojazdów zrelacjonowanego do jednostkowego zakazu węższego zakresowo.

Już intuicyjnie najbardziej chybione wydaje się ostatnie z przedstawionych rozwiązań. Wszak faktycznie premiowałoby ono sprawcę, który popełnił większą ilość (więcej niż jedno) przestępstw, za które orzeczono wobec niego zakaz prowadzenia pojazdów, względem sprawcy jednokrotnie za takie przestępstwo skazanego, w wypadku którego przedmiotowy zakres zakazu był szerszy niż determinujący zakres zakazu łącznego zakaz jednostkowy orzeczony wobec sprawcy wielokrotnego. Poza tym w najnowszym piśmiennictwie dość mocno krytykowany jest pogląd, iż wyrok łączny nie może stwarzać dla skazanego gorszej sytuacji niż wykonywanie kar (środków karnych) jednostkowych18. Wszak wykładnia językowa przepisu art. 89 § 1 k.k. pozwala na uznanie, że korzyść skazanego nie jest warunkiem orzeczenia kary łącznej. Tym bardziej zatem nie ma podstaw do tego, aby sytuację tę w nieuzasadniony sposób polepszać.

W zakresie drugiej z nakreślonych sytuacji jej zaaprobowanie prowadziłoby do niczym nie uzasadnionego relatywizmu orzekania łącznego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów. Oczywiste jest bowiem, że jeżeli w ramach wyroku łącznego połączeniu miałyby podlegać np. dwa zakazy prowadzenia pojazdów o różnych zakresach, istotne byłoby to, czas trwania którego był dłuższy. Jeżeli bowiem dłuższy byłby okres, na który zastosowano wskazany środek karny zakresowo szerszy, sięgnięcie po niewykluczoną przecież zasadę kumulacji pogarszałoby sytuację procesową skazanego. W wypadku, gdyby był on krótszy, zastosowanie także niewykluczonej zasady absorbcji całkowitej byłoby z kolei czynnikiem sytuację tę wyraźnie i niewykluczone, że nie bezpodstawnie, poprawiającym. Wreszcie, co w tym kontekście najistotniejsze, analizowany sposób połączenia różnorodzajowych zakazów prowadzenia pojazdów byłby awykonalny w wypadku, gdyby okresy, na które je orzeczono, były tożsame. Trudno bowiem byłoby znaleźć rację dla przyjęcia w tym wypadku określonego zakresu przedmiotowego zakazu prowadzenia pojazdów poza dosyć wątłą argumentacją sprowadzającą się do interesu procesowego skazanego.

Przechodząc do analizy pierwszego z zaproponowanych sposobów połączenia różnorodzajowych zakazów prowadzenia pojazdów już na wstępie stwierdzić należy, że byłby on bezprzedmiotowy w sytuacji odmienności zakresowej, a nie rodzajowej orzeczonych środków karnych z art. 39 pkt 3 k.k. Wszak jego akceptacja w tak nakreślonym wypadku prowadziłaby ad absurdum, skoro jej prostą konsekwencją byłoby orzeczenie łącznego środka karnego w postaci np. zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym i zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych kategorii B. Skoro drugi zawiera się w pierwszym, ich łączenie w powołany sposób nie znajduje żadnego uzasadnienia. Tym samym już ab initio zauważyć można, że przedstawiony sposób łączenia w wyroku łącznym środków karnych z art. 39 pkt 3 k.k. miałby tę wadę, że nie dotyczyłby sytuacji odmienności nie rodzajowej, a zakresowej tych środków. Już ta okoliczność stwarza uzasadnioną wątpliwość co do jego normatywnej, a i praktycznej poprawności. Poza tym jest on niedopuszczalny również w świetle istoty kary łącznej. Wszak tego rodzaju kara nigdy nie powoduje multiplikacji wypełniających jej treść dolegliwości dla sprawcy, lecz co najwyżej je sumuje. Jest to szczególnie widoczne w sytuacji, gdyby ferujący wyrok łączny sąd nie zastosował zasady pełnej absorbcji. Wszak w takim wypadku, nawet nie sięgając do zasady kumulacji, sytuacja procesowa skazanego uległaby znacznemu pogorszeniu. Nietrudno bowiem wyobrazić sobie sytuację, gdy wobec określonej osoby, w dwu różnych orzeczeniach skazujących, wymierzono by na te same okresy np. zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych i zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych określonej kategorii. Podlegając odrębnemu wykonaniu, w szczególności, gdyby daty wydania wskazanych orzeczeń nie były od siebie odległe, zakazy te faktycznie nie musiałyby stwarzać dla sprawcy dodatkowej dolegliwości, a to z uwagi na ich zrelacjonowanie do sensu largo pojazdów mechanicznych. Gdyby jednak zostały one połączone w wyroku łącznym w zakaz o charakterze łącznym mogłoby się okazać, iż sprawca ma do wykonania jeden wprawdzie, ale dłuższy zakaz obejmujący swym zakresem oba zakazy jednostkowe. Pogorszenie jego sytuacji procesowej, tym bardziej widoczne, gdy dostrzeże się możliwość wydania przez sąd wyroku łącznego z urzędu (art. 570 k.p.k.), staje się wyraziste. Oczywiście, co podkreślić wypada z całą mocą, nie zawsze musiałoby ono rzeczywiście mieć miejsce. Ograniczono się jednak do przykładu, który dość dobrze to obrazuje nie mając zarazem charakteru wyimaginowanego i przez to faktycznie nieznanego praktyce wymiaru sprawiedliwości. Zresztą zarysowana konstatacja byłaby jeszcze bardziej widoczna w innych kontekstach sytuacyjnych, jak choćby łączenia w powołany sposób w wyroku łącznym orzeczonych w nieodległych z punktu widzenia daty wydania, orzeczeniach takich samych okresów jednostkowych zakazów np. prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym i prowadzenia rowerów. Łatwo wyobrazić sobie bowiem sytuację, gdy określony sprawca np. w czerwcu 2003 r. zostaje prawomocnie skazany i orzeka się wobec niego ten pierwszy zakaz, a w lipcu 2003 r. jest on prawomocnie skazywany po raz drugi i orzekany jest drugi z nakreślonych zakazów. Oba je orzeczono np. na 3 lata. Oznacza to, że taka osoba, nie wdając się w dodatkowe kwestie dotyczące choćby zaliczania na poczet tych zakazów okresu zatrzymania dokumentu uprawniającego do prowadzenia określonej kategorii pojazdów19, do czerwca 2006 r. byłaby pozbawiona możliwości prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych w ruchu lądowym, a do lipca 2006 r. nie miałaby prawa prowadzenia rowerów. Gdyby natomiast, a taką sytuację zakładamy, zakazy te nadawały się do połączenia w ramach wyroku łącznego i zostałby on wydany również w tym 2003 r., przy czym przy ich łączeniu zastosowano by analizowaną metodę, to okazałoby się, iż wskazany sprawca – przy nie zastosowaniu przez sąd wydający wskazany wyrok skazujący zasady pełnej absorbcji – nie może prowadzić obu tych rodzajów pojazdów np. do 2005 r. Choć, jak podkreślono, nie ma podstaw do wiązania ze sobą korzyści skazanego (oskarżonego w wypadku jednoczesnego sądzenia) z możliwością wydania kary łącznej, to aprobata ocenianego sposobu łączenia różnorodzajowych zakazów prowadzenia pojazdów stałaby w ewidentnej sprzeczności z elementarnym poczuciem sprawiedliwości. Poza tym można byłoby mieć poważne wątpliwości odnośnie tego, czy orzeczony w ten sposób środek karny o charakterze łącznym odpowiadałby dyrektywom wymiaru kary łącznej, które wobec treści art. 90 § 2 k.k. mają odpowiednie stosowanie w wypadku łączenia środków karnych. Innymi słowy z czysto praktycznego punktu widzenia dokonanie połączenia w zarysowany sposób różnorodzajowych środków karnych zakazu prowadzenia pojazdów nie znajduje uzasadnienia praktycznego. Analogicznie rzecz się ma, jeżeli na tę kwestię spojrzeć z teoretycznego punktu widzenia. W tym bowiem aspekcie trzeba zwrócić uwagę na następujące zagadnienie. Chodzi mianowicie o to, że przepis art. 90 § 2 k.k., odsyłając do stosowania w razie łączenia zakazów tego samego rodzaju do przepisów o karze łącznej, expressis verbis wskazuje, że owo stosowanie winno mieć charakter „odpowiedni”. Tymczasem, na co zwrócono uwagę choćby we wbrew pozorom in concreto przydatnym Uzasadnieniu kodeksu karnego skarbowego, (…) współcześnie formuła „odpowiedniego” stosowania przepisów prawa nie jest już optymalną techniką formułowania tekstu ustawy karnej (zwłaszcza że niewiele odbiega od swego pierwowzoru z okresu międzywojennego)”20. Właśnie dlatego ustawodawca starał się sprowadzić zakres normatywny klauzuli „odpowiedniego” stosowania przepisów prawa do jak najbardziej rozsądnych granic użyteczności. Niesie ona jednak za sobą niebezpieczeństwo rozbieżności interpretacyjnych przy wykładni przepisów prawa21.

W literaturze prawa karnego poświęcono nieco uwagi zagadnieniu odpowiedniego stosowania przepisów22. Generalnie stosowanie przepisów w oparciu o tą formułę można sprowadzić do trzech grup przypadków:


  • stosowanie wprost – gdzie właściwe przepisy są recypowane bez żadnej zmiany,

  • stosowanie zmodyfikowane, gdzie właściwe przepisy są recypowane z pewnymi zmianami,

  • niestosowanie, gdzie właściwe przepisy nie mogą być stosowane wobec ich bezprzedmiotowości albo sprzeczności23.

Na tle rozważań przeprowadzonych na gruncie pragmatycznej oceny przedstawionego problemu jasne staje się, że in concreto formuła „odpowiedniego” stosowania przyjmie ostatnią z przedstawionych postaci. Z przeprowadzonych bowiem rozważań wyłania się bezprzedmiotowość uregulowania dotyczącego kary łącznej na płaszczyźnie łączenia różnorodzajowych środków karnych zakazu prowadzenia pojazdów (dotyczy to zresztą także innych zakazów określonych w art. 39 k.k.). Konsekwencję takiej konstatacji stanowi konieczność uznania, iż użyte w przepisie art. 90 § 2 k.k. sformułowanie „zakazy tego samego rodzaju” interpretować należy ścieśniająco i obejmować nim nie tylko określone w art. 39 pkt 2 i 3 k.k. środki karne, w nazwie których występuje słowo „zakaz”, lecz obwarować to dodatkowo warunkiem ich rodzajowej i zakresowej tożsamości. Wszak gdyby było inaczej, to racjonalny z założenia prawodawca, który przecież nie używa w języku prawnym wyrażeń zbędnych, w przepisie art. 90 § 2 k.k. nie mówiłby o „zakazach”, lecz o „środkach karnych określonych w art. 39 pkt 2 i 3 k.k.”, albo – co uczynił w odniesieniu do pozbawienia praw publicznych – o „zakazie zajmowania określonego stanowiska, wykonywania określonego zawodu lub prowadzenia określonej działalności gospodarczej oraz o zakazie prowadzenia pojazdów”. Przecież głęboka struktura wykładni prawa zasadza się na założeniu, iż ten, kto prawo ustanowił (prawodawca), posiada przymioty, które zbiorczo zwykło określać się mianem racjonalności. Przyjmuje się zatem, że prawodawca, aby zyskać miano racjonalnego, musi spełniać dwa progowe warunki dotyczącego jego wiedzy (która jest niesprzeczna i jest systemem) oraz dwa progowe warunki dotyczące żywionych przez niego preferencji (które są asymetryczne i przechodnie)24. Uwzględniając te okoliczności, których in concreto podważać niepodobna, stwierdzić wypada, że także z teoretycznoprawnego punktu widzenia, choć różnorodzajowe i różnozakresowe środki karne zakazu prowadzenia pojazdów nie są „środkami karnymi różnego rodzaju”, nie podlegają połączeniu w wyroku łącznym. Zresztą poczyniona konstatacja, z uwagi na podkreślony już brak dystynkcji w orzekaniu kary łącznej (łącznego środka karnego) w ramach wyroku łącznego i przy jednoczesnym sądzeniu, odnosi się i do tego ostatniego wypadku. Dlatego też postulować należy, aby orzekające po raz kolejny wobec tego samego sprawcy sądy rozważały zakres przedmiotowy orzeczonego wobec niego środka karnego z art. 39 pkt 3 k.k., mając na uwadze mogące wyniknąć z nie zwrócenia uwagi na tę kwestię trudności, jakie mogą nastąpić w ramach późniejszego kształtowania sytuacji prawnej tego sprawcy.



1 W. Wróbel, Środki karne w projekcie kodeksu karnego (część I), PS 1994, nr 7–8, s. 108. Zob. też wyrok SN z dnia 16 czerwca 1994 r., II KRN 101/94, OSNKW 1994, nr 7–8, poz. 45.

2 Zob. L. Tyszkiewicz, (w:) M. Kalitowski, Z. Sienkiewicz, J. Szumski, L. Tyszkiewicz, A. Wąsek, Kodeks karny Komentarz. Tom II (art. 32–116), Gdańsk 2001, s. 275; D. Kala, Postępowanie w przedmiocie wydania wyroku łącznego. Zagadnienia karnomaterialne i procesowe, Toruń 2003, s. 86.

3 T. C. Willet, Drivers after Sentence, Oxford 1973, passim.

4 J. Szumski, Kilka uwag kryminologicznych o karze zakazu prowadzenia pojazdów, PiP 1990, nr 2, s. 104 i 107.

5 J. Szumski, Kilka uwag…, s. 107.

6 M. Szewczyk, System środków karnych w projekcie nowego prawa karnego, (w:) Problemy kodyfikacji prawa karnego. Księga ku czci Profesora Mariana Cieślaka, pod red. S. Waltosia przy współpracy Z. Dody, A. Światłowskiego, J. Rybaka, Z. Wrony, Kraków 1993, s. 121.

7 K. Buchała, Glosa do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 1973 r., I KR 425/72, PiP 1974, nr 6, s. 178–179.

8 H. Kempisty, (w:) J. Bafia, J. Bednarzak, M. Flemming, S. Kalinowski, H. Kempisty, M. Siewierski, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Warszawa 1971, s. 685; Z. Kwiatkowski, Kara łączna na tle orzecznictwa i doktryny, Probl. Praw. 1984, nr 8–9, s. 49.

9 T. Razowski, Wybrane zagadnienia problematyki procesowej wyroku łącznego, (w:) Nowa Kodyfikacja Prawa Karnego, pod red. L. Boguni, t. VI, Wrocław 2000, s. 152.

10 Tak SN w wyroku z dnia 22 stycznia 1991 r., IV KR 100/90, Inform. Praw. 1991, nr 1–3, poz. 6 z aprobującą glosą Z. Kwiatkowskiego, PiP 1992, nr 3, s. 113 i n.

11 Tak L. Gardocki, Prawo karne, Warszawa 1998, s. 165.

12 Tak L. K. Paprzycki, Glosa do wyroku z dnia 25 października 1983 r. (IV KR 213/83), NP 1986, nr 5, s. 118.

13 Jak podkreślono w literaturze, pojęcie „środków karnych” używać można w znaczeniach zakresowo szerszym i węższym. To pierwsze obejmuje wszystkie, oparte na stwierdzeniu winy sprawcy przestępstwa, przewidziane przez prawo karne środki reakcji na czyn przestępny. W znaczeniu węższym z kolei przez „środki karne” rozumieć należy nie zaliczone do kar środki o niejednolitym katalogu, obejmujące środki probacyjne oraz pozostałe środki karne [tak A. Marek, Prawo karne. Zagadnienia teorii i praktyki, Warszawa 1997, s. 237; por. także faktycznie tożsame w swej istocie rozważania K. Buchały, (w:) K. Buchała, A. Zoll, Kodeks karny. Część ogólna. Komentarz, Kraków 1998, s. 332]. Zresztą – co znamienne – zarysowane, węższe zakresowo ujęcie powołanego terminu wysłowione zostało także w uzasadnieniu obowiązującego Kodeksu karnego, gdzie explicite podkreślono, że katalog środków karnych, jako środków racjonalnej polityki karnej, obejmuje także środki związane z poddaniem sprawcy próbie (zob. Uzasadnienie rządowego projektu nowego kodeksu karnego z 1997 r., Warszawa 1998, s. 160).

14 Zob. Z. Krauze, Kara łączna w polskim prawie karnym, Pal. 1972, nr 1, s. 52, który wskazał, że na potrzeby wyroku łącznego nie można uznać, aby karami tego samego rodzaju były bezwzględna kara pozbawienia wolności i kara pozbawienia wolności orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania.

15 Zob. uchwałę składu 7 sędziów z dnia 21 listopada 2001 r., I KZP 14/01, OSNKW 2002, nr 1–2, poz. 1.

16 M. Cieślak, Procesowe konsekwencje zmiany podstawy faktycznej orzeczenia o karze łącznej, PiP 1965, nr 5–6, s. 840; M. Szewczyk, Wymiar kary łącznej w projekcie kodeksu karnego, PS z 195, nr 9, s. 115; D. Kala, Glosa do uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 listopada 2001 r., sygn. I KZP 14/01, Prok. i Pr. 2003, nr 7–8, s. 115.

17 T. Razowski, Wybrane zagadnienia…, s. 150.

18 D. Kala, Recenzja pracy A. R. Światłowskiego (red.), M. Korcyl-Wolskiej, B. Nity, M. Czajki, Postępowanie karne. Przebieg, Warszawa 1999, Prok. i Pr. 2001, nr 1, s. 91 i Postępowanie w przedmiocie…, s. 97–98. Odmiennie Z. Kwiatkowski, Kara łączna na tle…, s. 53.

19 Bliżej w zakresie kwestii zaliczania choćby częściowo wykonanego środka karnego także z art. 39 pkt 3 k.k. w wypadku podjęcia postępowania warunkowo umorzonego zob. P. Kaczmarek, T. Razowski, Zaliczenie wykonanych środków karnych w postępowaniu po podjęciu postępowania warunkowo umorzonego, Prok. i Pr. 2003, nr 5, s. 58 i n.

20 Uzasadnienie kodeksu karnego skarbowego, Warszawa 1999, s. 30.

21 R. A. Stefański, Postępowanie przed powszechnym sądem pierwszej instancji w sprawach karnych skarbowych, Prok. i Pr. 2000, nr 5, s. 70; G. Łabuda, T. Razowski, Glosa do postanowienia Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 16 maja 2002 r., sygn. II AKo 245/02, Prok. i Pr. 2003, nr 3, s. 104.

22 Zob. Z. Siwik, „Odpowiednie” stosowanie przepisów kodeksu karnego w prawie karnym skarbowym (studium na tle systemu środków penalnych), Przegląd Prawa i Administracji XXIII, Wrocław 1987, s. 97 i n.; tenże, Systematyczny komentarz do ustawy karnej skarbowej. Część ogólna, Wrocław 1993, s. 55 i n.; F. Prusak, W. Świda, Prawo karne skarbowe, Warszawa 1990, s. 11; G. Bogdan, Relacja pojęć przestępstwa i przestępstwa skarbowego w polskim prawie karnym, PS 1997, nr 5, s. 83 i n.; J. Raglewski, Stosunek przepisów części ogólnej nowego kodeksu karnego do innych ustaw przewidujących odpowiedzialność karną, PS 1998, nr 7–8, s. 19 i n.

23 Z. Siwik, Systematyczny komentarz…, s. 58. Omawiając stosowanie zmodyfikowane, Autor wyróżnia sześć rodzajów przypadków: zmiana prosta (podstawienie jednego pojęcia w miejsce drugiego), zmiana polegająca na zmianie przepisów, zmiana z pewną ogólną wskazówką ustawodawcy, zmiana części przepisu z uwagi na odrębność przepisów wypełniających blankiet, zmiana części przepisu z uwagi na dyrektywę jednolitości systemowej, zmiana z uprzednim wyjaśnieniem, czy i jaki przepis obowiązuje – Systematyczny komentarz…, s. 58–59. Por. również Z. Siwik, „Odpowiednie” stosowanie…, s. 121.

24 L. Nowak, Interpretacja prawnicza. Studium z metodologii prawoznawstwa, Warszawa 1973, s. 39 i n.; szerzej o racjonalności prawniczej zob. M. Zirk-Sadowski, Rozumienie ocen w języku prawnym, Acta Universitas Lodziensis, Łódź 1984, s. 113 i n.


Prokuratura

i Prawo 4, 2004

Dodaj dokument na swoim blogu lub stronie

Powiązany:

Orzekanie zakazu prowadzenia pojazdów iconKomunikat w sprawie zakazu reklamy rtf Komunikat w sprawie zakazu reklamy aptek i punktów aptecznych

Orzekanie zakazu prowadzenia pojazdów iconFORMULARZ CENOWY Na "Ubezpieczenia komunikacyjne 6 sztuk nowych pojazdów i 7 sztuk pojazdów dotychczasowej floty GITD"

Umieść przycisk na swojej stronie:
Dokumentacja


Baza danych jest chroniona prawami autorskimi ©gpl.exdat.com 2000-2013
Podczas kopiowania materiałów wymaganych do określenia aktywny link jest do indeksowania.
stosuje się do zarządzania
Dokumentacja